احتقان حرارتست و عفونت و اسباب برودت را جالينوس در شش چيز حصر كرده است يكى حركت مفرط و ديگر سكون بافراط و ديگر ملاقات آنچه مبرد است و ديگر ملاقات آنچه بافراط مسخن است و ديگر متناول مبرد از اغذيه و ادويه و ديگر تقليل غذا بافراط و اما اسباب يبوست نيز منحصر در چهار چيز است يكى ماده مجفف و ديگر ملاقات آنچه مجفف است مثل آتش و هواى مجفف و ديگر تقليل غذا و آب اگرچه يبوست ضعف جاذبه باشد و ديگر آنچه تحليل باشد و اسباب رطوبت نيز منحصر در چهار چيز است يكى مادهء رطب از اغذيه و اشربه و ديگر ملاقات آنچه مرطبست از هوا و آب و آنچه بدين ماند و ديگر تكثير غذا و اگرچه بطبع مرطب نباشد و ديگر اسبابى كه جافه . [ 63 ] مقاله در بيان اسباب امراض تركيب كه يكى ازين فساد شكل است و فساد در شكل يا واقع در اول خلقت است و اين بسبب قصر قوت مصوّره است و يا واقع بعد از تمامى خلق است و اين مرض و غير مرض مىباشد مثال مرضى جذام و مثال غير مرضى سرعت و مبادرت طفل به حركت قبل از وقت و يا بواسطه اخذ قابله نزد تولد نه بروجه طبيعى و يا فساد در شكل بواسطهء اسباب سدّه است و حصول سدّه بر سبيل انضمام مجرايست چنانچه در انضمام رحم كه علت مختص به اوست و آن عبارت از بهم آمدن دهن رحمست كه در شئ نفوذ بدشوارى مىكند و يا بر سبيل التحام مجرايست به اين طريق مجرا بهم مىچسپد بر وجهى كه بينهما چيزى نفوذ نمىكند همچنانچه انسداد مجراى بول و مثانه از حجر و رمل كه مادهء غير طبعيست و يا از ثولول و لحم كه در مجرا روئنده است و اسباب قسم اول